|
Lichtende nachtwolken boven Goes gefotografeerd door Jan Koeman. |
De afgelopen weken zijn tijdens de nachtelijke uren diverse keren ‘lichtende nachtwolken’ boven ons land te zien geweest. Anders dan de wolken die overdag zichtbaar zijn en zelden hoger reiken dan 15 kilometer, komen lichtende nachtwolken voor op ongeveer 80 kilometer hoogte. Daar is kennelijk nog net voldoende waterdamp aanwezig. De aanwezigheid van dit gas is één van de belangrijkste voorwaarden om wolken te laten ontstaan. Waterdamp ‘verrijpt’ op uiterst kleine stofdeeltjes van onder meer meteorieten. Dat proces vindt plaats bij temperaturen tussen -90 en -145 graden Celsius. De zeer ijle wolken zijn alleen in de maanden mei, juni en juli te zien. De positie van de zon is daarbij van groot belang.
De optimale weergave voor het zien van lichtende nachtwolken. Het zonlicht wordt verstrooid door kleine ijskristallen waardoor de wolken hun karakteristieke licht blauwe kleur krijgen. (Bron: Nasa) |
Tijdens de relatief korte nachten zakt de zon gedurende het grootste deel van de tijd niet verder dan tussen 5 en 13 graden achter de horizon. We zijn dan de schemering voorbij ofwel buiten is het donker maar in heldere nachten niet aardedonker. Op grote hoogte is echter nog voldoende (zon)licht aanwezig. Het licht wordt door het ijslaagje dat de deeltjes omhuld, gespiegeld en enige tijd na of voor zonsopkomst worden de lichtende nachtwolken zichtbaar. De ‘traditionele’ wolken in de troposfeer, zoals cirrus (sluierwolken) en cumulonimbi (buienwolken), steken donker af tegen de lichtende nachtwolken.
Lichtende nachtwolken boven Schiphol op vrijdag 19 juni 2009 tussen 3.45u en 4.15 u. De foto is gemakt door Peter de Vries uit Kudelstaart. Deze lichtende nachtwolken zijn op de foto duidelijk zichtbaar en zijn door hun lichte kleur goed te onderscheiden van de "normale bewolking". |
De zijde-, zilverachtige wolkenslierten hebben doorgaans een ribbel- of vezelachtige structuur en wie ze geobserveerd heeft, zal kunnen beamen dat de vormen van de lichtende nachtwolken snel kunnen veranderen. Dat komt doordat het op het niveau waar de wolken zich ophouden bijzonder hard waait. De lucht stroomt in horizontale richting met snelheden tot gemiddeld zo’n 150 km/uur. Soms lopen de windsnelheden op tot boven 500, zelfs 700 km/uur. Sterk dalende en stijgende luchtstromingen geven de wolken vaak een turbulent karakter.
Lichtende nachtwolken boven het Botlekgebied in de omgeving van Rotterdam, gemaakt op dinsdagvond 23 juni 2009 tussen 23.15u en 23.40 u. Foto: Patrick Koster |
Opvallend is, dat lichtende nachtwolken (internationaal bekend als Noctilucent Clouds, afgekort NLC) de laatste jaren vaker worden waargenomen. Volgens het KNMI heeft dat te maken met de geringe zonsactiviteit. Uit onderzoek gedurende de afgelopen 30 jaar is vast komen te staan dat in jaren met relatief weinig zonnevlekken de nachtwolken meer te zien zijn dan in jaren met veel zonnevlekken. Zonnevlekken zijn gebieden op de zon waar uitbarstingen van geladen deeltjes plaatsvinden. Op de plekken waar uitbarstingen voorkomen, koelt het zonsoppervlak af en de ‘donkere plekken’ die dan zichtbaar zijn worden zonnevlekken genoemd. Tijdens een zonnevlekkenminimum koelen de hoogste delen van de atmosfeer waarschijnlijk iets meer af wat de groei van minuscule ijskristallen in de hogere delen van de atmosfeer stimuleert.
Schitterende lichtende nachtwolken boven Saimaa, Lake in het noordoosten van Finland. De foto is gemaakt in augustus 2003 door Mika Yrjölä |
Bron: Jan Visser en Ed Aldus
Heeft u vragen over het weer of dit bericht dan kunt u deze sturen naar: edaldus@buienradar.nl
|