Hagel ontstaat door op- en neergaande luchtstromen in een bui. Rond het 0-gradenniveau botsen sneeuw, ijs, en water op elkaar en vormen een kleine hagelsteen. Wordt die in de luchtstroom heen en weer geslingerd, dan kan de hagel groeien. Deze wordt dan zwaarder en valt later uit de wolken (foto1). Soms wordt de hagel aan de bovenkant van de bui weggeblazen. Dan valt het voor het gaat regenen, anders gaat het eerst regenen en dan pas hagelen. 
foto 1 |
Hagel komt 's zomers eigenlijk alleen voor bij onweersbuien. In de zomer is het warmer dus de hagel moet groter zijn om te kunnen overleven. Grotere stenen vallen immers sneller en smelten minder snel. De kracht van de stijgstroom bepaalt hoe groot de hagel kan worden. De stijgkracht van de bui bepaalt ook meestal of er onweer komt. Hagel komt 's winters vaker voor, maar dan is er meestal korrelhagel of "zachte hagel". Om hagel te herkennen moet u vooral letten op de geelgroene lucht (foto 2). Ziet u die en ziet de lucht er ruig uit, dan is de kans op hagel en onweer groot. Of er dan al windvlagen zijn geweest is niet zo belangrijk meer. Hagel kan in Nederland makkelijk 2-4 cm groot worden. Het record staat op 6 juni 1998 tijdens de bui van Elburg. Daar kwam hagel van 8 cm naar beneden. De grootste hagelsteen ter wereld viel in 2003, in de staat Nebraska in Midden-Amerika. Die was bijna 18 cm in doorsnee. Ook in andere zones van de Mid-West vallen soms enorme hagelstenen, met 6 of 7 inch in diameter (foto 3). 1 inch is 2,5 cm.
Foto 2 |
Foto 3 |
Voor de fruitteelt is zomerhagel (het seizoen loopt van eind april tot in september) een echte plaaggeest. De schades zijn enorm en verzekeringen zijn erg duur. Een methode voor bescherming zijn hagelnetten. Maar die zijn niet zo snel en makkelijk over de boomgaarden te trekken en ze beschadigen soms zelf het fruit. Een andere methode is het gebruik van hagelkanonnen. Daarbij worden schokgolven in de lucht gemaakt om de luchtstroom in de bui te verstoren. De laatste jaren is deze methode in België en Zuid-Nederland weer in opkomst. Aan het begin van de vorige eeuw waren hagelkanonnen in Frankrijk en Italië ook al in zwang (foto 4). Er waren zelfs hele beurzen met de nieuwste modellen.
Foto 4 |
Of deze methode werkt is een punt van discussie. Een hagelbui is te krachtig om helemaal tegen te houden, maar luchtstromen zouden verstoord kunnen worden en zodoende zou in ieder geval de zware hagel achterwege kunnen blijven. In juni en juli is kans op extreme hagel het grootst. Een hagelsteen van 4 cm of meer valt met een snelheid van 100 km/uur (foto 5), en om die in de lucht te houden is een krachtige luchtstroom nodig. Blijft de hagel 1 cm of kleiner, dan valt die te langzaam om veel schade te geven. Nadeel van een hagelkanon is het geluid ervan. Goede kennis van hagel- en onweersbuien is dan ook belangrijk om er niet teveel gebruik van te hoeven maken. Door de klimaatverandering is de kans op onweer groter geworden (warmere zomers en meer luchtvochtigheid), maar voor hagel moet het weerpatroon ook meewerken. Is het warm maar is er maar weinig wind, dan is de kans onweer misschien wel groot, maar komt hagel minder voor.
Foto 5 |
Bron: Jules Geirnaerdt Meteo, Wikipedia
Heeft u vragen over het weer of dit bericht dan kunt u deze sturen naar: edaldus@buienradar.nl